Schijnzelfstandigheid zzp 2026: boetes, de € 38-grens en wat er in 2027 verandert

Door Redactie BoekhoudMatch · 27 oktober 2026 · 5 min lezen

Gecontroleerd op 27 oktober 2026Laatst bijgewerkt 27 oktober 2026

Welk boekhoudprogramma past bij jou? Doe de match

Tijdlijn schijnzelfstandigheid: naheffen vanaf 1 januari 2025, vergrijpboetes vanaf 2026, rechtsvermoeden op 31 december 2026, verzuimboetes vanaf 2027

Schijnzelfstandigheid is in 2026 voor zzp'ers geen ver-van-je-bed-show meer. Je werkt als zelfstandige, maar in de praktijk lijkt het op loondienst. De Belastingdienst handhaaft daar sinds 2025 weer op, en de regels worden in stappen strenger. Op 1 januari 2027 vervalt het laatste stukje 'zachte landing'. En op 31 december 2026 gaat een nieuwe regel in voor zzp'ers met een uurtarief onder € 38.

Hier lees je wat er nu al geldt, wat er verandert en wat je zelf kunt doen.

Kort gezegd: de Belastingdienst kan sinds 2026 vergrijpboetes opleggen, en vanaf 1 januari 2027 ook verzuimboetes. Werk je voor minder dan € 38 per uur, dan kun je je vanaf 31 december 2026 beroepen op een arbeidsovereenkomst.

Handhaving schijnzelfstandigheid in 2026: wat geldt nu?

Tot 1 januari 2025 gold een handhavingsmoratorium. De Belastingdienst gaf toen vooral aanwijzingen. Sinds 2025 gelden weer de normale regels. Stelt de Belastingdienst schijnzelfstandigheid vast, dan kan hij direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen.

Die controle vindt plaats bij de opdrachtgever. Toch raakt het jou ook. Volgens de Belastingdienst heeft een correctie bij je opdrachtgever ook gevolgen voor jouw inkomstenbelasting en btw.

Naheffen kan met terugwerkende kracht, maar in principe niet verder terug dan 1 januari 2025. Was er sprake van kwaadwillendheid, of is een eerdere aanwijzing van de Belastingdienst niet opgevolgd? Dan kan dat tot 5 jaar terug.

Boete schijnzelfstandigheid 2026: vergrijpboetes kunnen al

In 2025 legde de Belastingdienst nog geen boetes op voor schijnzelfstandigheid. Sinds 1 januari 2026 kunnen er wel weer vergrijpboetes komen. Dat zijn boetes bij opzet of grove schuld. Volgens het kabinet geldt dat voor zowel opdrachtgevers als werkenden.

Verzuimboetes legt de Belastingdienst in 2026 nog niet op. Daarnaast begint de Belastingdienst in 2026 in principe met een bedrijfsbezoek: een gesprek met de opdrachtgever over hoe die zelfstandigen inhuurt. Bij concrete risicosignalen, zoals evidente schijnzelfstandigheid, kan hij ook direct een boekenonderzoek starten.

Wat verandert er op 1 januari 2027?

Het kabinet heeft in december 2025 aan de Tweede Kamer geschreven dat de laatste onderdelen van de zachte landing vanaf 1 januari 2027 vervallen. Dat betekent:

verzuimboetes zijn dan ook weer mogelijk;
de Belastingdienst begint niet meer standaard met een bedrijfsbezoek, maar kiest zelf welk instrument hij inzet.

Rechtsvermoeden uurtarief zzp: wat betekent de € 38-grens?

Naast de handhaving door de Belastingdienst komt er een nieuwe regel in het arbeidsrecht: het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst op basis van een uurtarief. Dit is Wet 36.783.

De Tweede Kamer nam de wet aan op 21 april 2026, de Eerste Kamer op 16 juni 2026.
De wet staat in het Staatsblad (2026, 158).
Volgens het koninklijk besluit van 13 juli 2026 (Staatsblad 2026, 207) gaat de wet in op 31 december 2026. Op dit moment geldt hij dus nog niet.

Hoe werkt het rechtsvermoeden van 38 euro?

Werk je voor een zakelijke opdrachtgever voor minder dan € 38 per uur? Dan kun je je beroepen op het vermoeden dat je eigenlijk een arbeidsovereenkomst hebt. Je opdrachtgever moet dan bewijzen dat dat niet zo is. Lukt dat niet, dan heb je recht op wat bij loondienst hoort, zoals loondoorbetaling bij ziekte en ontslagbescherming.

Werk je voor particulieren, dan geldt het rechtsvermoeden niet. Dat staat in de wet zelf.

Waarom staat er € 36 in de wet?

In de wettekst staat € 36 per uur. Dat bedrag stijgt mee met het wettelijk minimumloon en is volgens Ondernemersplein sinds 1 januari 2026 € 38. Het precieze bedrag voor de start op 31 december 2026 legt de minister volgens de wet vast in een aparte regeling.

38 euro per uur als zzp'er: ben je daarboven veilig?

Nee. De € 38 is een grens voor het rechtsvermoeden, geen vrijbrief. Ook bij een hoger tarief kijkt de Belastingdienst naar hoe je in de praktijk werkt. Reken met de tool uurtarief berekenen na wat je echt nodig hebt. Daarin tel je ook je verzekeringen en je niet-declarabele uren mee.

Schijnzelfstandigheid en de Belastingdienst: wat komt er nog?

De wet heette eerst 'Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden' (VBAR). Het deel dat moest verduidelijken wanneer je werknemer bent, is in maart 2026 geschrapt. Alleen het rechtsvermoeden bleef over.

In plaats daarvan werkt het kabinet aan een Zelfstandigenwet. Dit is nog een voorstel. Het concept staat tot en met 29 oktober 2026 in internetconsultatie, en het kabinet mikt op januari 2028. In het concept staan twee toetsen. De ene kijkt naar jou als ondernemer, bijvoorbeeld een KVK-inschrijving, een btw-nummer, een aparte zakelijke rekening en minstens 3 opdrachtgevers in het lopende en het vorige jaar samen. De andere kijkt naar je vrijheid binnen een opdracht. De criteria kunnen nog veranderen.

Ook fiscaal verandert er volgend jaar het nodige. Dat lees je in Belastingplan 2027 voor zzp'ers.

Wat moet je nu doen?

Kijk naar je opdrachtgevers. Werk je lang voor één opdrachtgever, op vaste tijden en onder zijn leiding? Bespreek dan samen hoe jullie werken. De Belastingdienst zegt dat opdrachtgever en opdrachtnemer dat samen beoordelen, en ook regelmatig opnieuw.
Bepaal je eigen tarief. Zit je onder of rond de € 38 per uur, reken dan na of dat tarief klopt. Kijk met de netto-inkomencalculator wat er na belasting overblijft.
Werk met een modelovereenkomst? Werk er dan ook naar. De Belastingdienst beoordeelt sinds 6 september 2024 geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Bestaande blijven in principe geldig tot en met 31 december 2029, maar alleen als je echt werkt zoals erin staat.
Laat je opdrachtgever de webmodule invullen. De Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie van het ministerie van SZW is bedoeld voor opdrachtgevers. De uitkomst is een aanwijzing, geen oordeel. Twijfel je allebei, dan kan je opdrachtgever een verzoek om vooroverleg doen bij de Belastingdienst.
Houd je administratie op orde. Bewaar offertes, facturen, contracten en je uren. Daarmee laat je zien dat je zelfstandig werkt. Lees hoe in urenregistratie voor zzp'ers en bewaarplicht administratie. Zoek je een boekhoudprogramma dat hierbij helpt, doe dan de boekhoudmatch.

Veelgestelde vragen

Krijg ik als zzp'er zelf een boete voor schijnzelfstandigheid?

De controle loopt via de loonheffingen van je opdrachtgever. Vergrijpboetes, bij opzet of grove schuld, kunnen sinds 2026 volgens het kabinet zowel opdrachtgevers als werkenden treffen.

Geldt het rechtsvermoeden al?

Nee. De wet gaat in op 31 december 2026.

Moet ik mijn tarief verhogen naar € 38?

Dat hoeft niet. De wet stelt geen minimumtarief, het gaat om een vermoeden. Het geeft je wel een sterkere positie als je eigenlijk als werknemer werkt.